Yer Şekilleri ve Aşındırma-Birikitirme Süreçleri

Dış kuvvetlerin yer şekillerinin oluşumunda önemli bir rolü vardır.

Akarsular, rüzgârlar ve buzullar birbirini etkileyerek aşındırma ve biriktirme süreçleri oluşturur.

Anadolu'da akarsuların aşındırma etkisi diğer dış kuvvetlerden daha belirgindir.

Akarsuyun hızı, eğimi, su miktarı ve yük miktarı gibi faktörlere bağlı olarak aşındırma ve biriktirme süreçleri değişir.

Vadiler, çentik vadileri ve kanyon vadileri akarsuların aşındırma şekillerindendir.

Çentik vadiler yüksekten akan akarsularla derinleşir, boğaz vadileri ise dağlar arasında daha az aşınmayla oluşur.

Kanyon vadileri, karstik arazilerde yoğun olarak görülür.

Peri bacaları, volkanik kayaçların ve dış kuvvetlerin etkisiyle şekillenir.

Nevşehir, peri bacalarının en bilinen yeridir.

Akarsuların biriktirme süreci eğimin azalmasına bağlıdır.

Birikinti konileri ve yelpazeler dağ eteklerinde oluşur.

Deltalar, akarsuyun denize biriktirmesi sonucu ortaya çıkar.

Menderesler akarsuların eğimin azaldığı yerlerde oluşan şekillerdir.

Menderesler hem aşındırma hem de biriktirme süreçlerinin sonucudur.

Eğimin az olduğu alanlarda büyük ve küçük menderesler sıkça görülür.

Türkiye'deki deltalar verimli topraklarla bilinir.

Deltaların oluşabilmesi için deniz derinliğinin sığ olması gerekir.

Akarsuların çeşitli şekilleri coğrafyanın evriminde önemli bir yer tutmaktadır.

Kalker cips, kaya tuzunun üzerindeki karstik şekillerdir.

Karstik araziler, aşınmaya karşı dayanıklı değildir ve çeşitli aşındırma şekilleri oluştururlar.

Labya, dolin, uvala gibi küçük çukurluklar karstik aşınma sonucunda meydana gelir.

Mağaralarda oluşan sarkıt ve dikitler kireç taşı ile suyun tepkimeye girmesiyle oluşur.

Traventerler, belirli sıcaklık ve basınç altında kalsiyum karbonatın çökelmesi ile meydana gelir.

Pamukkale, UNESCO Dünya Mirası olarak karstik biriktirme alanları arasında yer alır.

Tokat'taki Ballıca Mağarası ve diğer karstik mağaralar Türkiye'deki önemli karstik yapılardandır.

Obruklar, karstik arazide suyun etkisi ile oluşan çökmelerdir.

Türkiye'deki karstik arazilerin önemli alanları Antalya, Isparta ve Burdur'dur.

Rüzgarlar, karasal alanlarda aşındırma ve biriktirme yaparak mantar kaya ve tafoni gibi yapılar oluşturur.

Çöl alanlarında rüzgar biriktirme şekilleri, kumullar ve barkanlar oluşturur.

Türkiye'de dağlar doğu-batı yönünde uzandığı için Boyuna kıyılar ile enine kıyılar oluşur.

Falezler, dalgaların aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlardır.

Limansız kıyılar, derinlik açısından kıyı derinliği az olan yerlerdir.

Lagünler, kıyı oklarının kapanması ile oluşan sığ göllerdir.

Tombolo, bir adanın karaya bağlanmasıyla oluşur ve Türkiye'nin Sinop bölgesinde önemli örnekleri bulunmaktadır.

Riya kıyıları, eski akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur ve Muğla'da önemli örnekleri vardır.

Dalmaçya kıyıları, paralel uzanan dağların su altında kalması sonucu oluşur.

Halişli kıyıların varlığı ve eğitim materyallerindeki yanlış anlamalar sorgulanmaktadır.

Milli Eğitim kitaplarında Halişli kıyıların yer almadığı belirtilmektedir.

Coğrafya dünyasında Halişli kıyılar konusunda iki farklı görüş vardır.

Resfli kıyılar dünya genelinde okyanus kenarlarında, Türkiye'de ise bulunmamaktadır.

Volkanik kıyıların Türkiye'de örneklerinin az olduğu ifade edilmektedir.

Karstik arazilerdeki kaynakların özellikleri ve Türkiye'deki dağılımları ele alınmaktadır.

Kıyıların dik ve paralel uzandığı yerlerin su altında kalması olayları açıklanmaktadır.

Lagün ve menderes gibi kıyı özellikleri Türkiye'deki mevcut durumuyla ilişkilendirilmektedir.

Falezlerin Türkiye kıyılarında bulunmadığı, bunun yerine lagünlerin var olduğu ifade edilmektedir.

Türkiye'nin çeşitli yarımadaları ve bu yarımadaların coğrafi konumları tanıtılmaktadır.

Körfezlerdeki sanayileşme ve çevresel etkilerin artışı üzerinde durulmaktadır.

Gelibolu Yarımadası ve Ege ile bağlantılı yerlerin tanıtımı yapılmaktadır.

Artezyen kaynakların ne olduğu ve nasıl oluştuğu açıklanmaktadır.

Karstik kaynaklar ve fay kaynaklarının sıcaklık özellikleri tartışılmaktadır.

Türkiye'de gayzer kaynakları olmadığı belirtilerek buna dair genellemeler yapılmaktadır.

Coğrafinin ayrıntılı nedenleri ile sonuçlarının anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır.

Soru çözümleri ile birlikte coğrafya konularına devam edileceği söylenmektedir.

Ekonomik coğrafya konularına geçiş yapılacağı ifade edilmektedir.