Giriş ve Türkiye'nin Yükselti Özellikleri
Türkiye'nin ortalama yükseltisi 1132 metredir ve Asya ortalamasından daha yüksektir.
Yüksekliğin doğası gereği Türkiye'de deprem riski ve kaplıca sayısı fazladır.
Türkiye, genç bir ülke olarak 3. ve 4. jeolojik zamana aittir.
Yer Şekillerinin Dağılımı
Doğu Anadolu'da yüksek alanlar daha fazladır.
Karstik araziler Akdeniz'de yaygındır.
Ülkede araziler kısa mesafelerde büyük değişiklikler gösterir.
Renk Tonları ve Yükselti Arasındaki İlişki
500 metre altında yeşil, 500-1000 metre arası sarı, 1000-1500 metre arası turuncu, 1500-2000 metre arası açık kahverengi ve 2000 metre üstü koyu kahverengi ile gösterilir.
Bu renklerle oluşturulan akronim 'yastık' olarak hatırlanmalıdır.
Türkiye'nin Yükselti ile İklim ve Tarım İlişkisi
Yükselti arttıkça sıcaklık ve yağış miktarları artar.
Doğu Anadolu, tarım ürünleri bakımından olumsuz durumdadır çünkü soğuk havalarda olgunlaşma süresi uzundur.
Yüksek alanlar yaz yağışlarına imkân tanır ve mera hayvancılığını destekler.
Ekonomik Etkiler ve Ulaşım
Yüksek alanlarda ulaşım zordur, bu yüzden sanayileşme sınırlıdır.
Yükselti, göçü etkiler; Doğu Anadolu, göç veren bölgeler arasındadır.
Doğu Anadolu hidroelektrik potansiyeli yüksektir, bu da enerji üretimini artırır.
Sonuçlandırma ve Türkiye'nin Dağlarının Uzanışı
Türkiye'nin dağları genellikle doğu-batı yönünde uzanır.
Dağların uzanışı, iklimin ve tarımın dağılımını etkiler.
Ulaşım, doğudan batıya daha kolaydır, kuzey-güney yönünde zorluklar vardır.
Kuş Uçumu ve Gerçek Uzunluk Arasındaki Farklar
Kuş uçumu uzunluğu ile gerçek uzunluk arasında önemli farklar vardır.
Ege Denizi'nde, kuşlar girinti çıkıntı yaparak uçarlar.
Ege'nin koy ve körfezleri, kuş uçumu ile gerçek uzunluk arasındaki farkın artmasına neden olur.
Karadeniz kıyıları daha sade olduğundan, bu bölgelerde kuş uçumu ile gerçek uzunluk arasında daha az fark vardır.
Karasal İklim Üzerine Etkiler
Türkiye'de en yaygın iklim karasal iklimdir.
Dağların doğu-batı yönünde uzanışı, denizel iklimin iç kesimlere girmesini engeller.
Dağların uzanma şekli, Türkiye’nin iklim yapısını belirlemede önemli bir faktördür.
Eğer dağlar böyle uzanmasaydı, Türkiye’nin büyük kısmında denizel iklim görülecekti.
Kıta Sahanlığı ve Delta Ovası Oluşumu
Kıta sahanlığı, kıyıdan itibaren deniz derinliğinin -200 metreye kadar uzandığı alanlardır.
Ege Denizi'nde derinlik yavaş yavaş arttığı için, kıta sahanlığı geniştir.
Karadeniz'de dağlar denize paralel uzandığı için, kıta sahanlığı dardır.
Geniş kıta sahanlığı, akarsuların delta ovası oluşturmasını kolaylaştırır.
Hinterland ve Kıyı İlişkileri
Hinterland, dağ ile liman arasındaki boşluğu tanımlar.
Geniş hinterland, ulaşım kolaylığı sağlar.
Kıyı boyunca dağlar uzandığında, hinterland daralmaktadır.
Türkiye'de genellikle hinterland dar olsa da, Ege ve Akdeniz kıyılarında geniştir.
8- 2026-KPSS&AGS COĞRAFYA MEHMET EĞİT TÜRKİYE'NİN YERŞEKİLLERİ - 2
8- 2026-KPSS&AGS COĞRAFYA MEHMET EĞİT TÜRKİYE'NİN YERŞEKİLLERİ - 2