Osmanlı'da Hukuk
Osmanlı'da hukuk iki temel bileşenden oluşmaktadır: Şer'i (İslami) ve örfi (yerel) hukuk.
Fatih Sultan Mehmet, örfi hukuku resmi hale getiren Fatih Kanunnamesi'ni oluşturmuştur.
Müsadere sistemi, Osmanlı'da ilk kez bu dönemde uygulanmaya başlanmış, yüksek memurların mallarının devlete geçmesini öngörmüştür.
Vakıf sistemi, miras bırakma yoluyla devletten kaçış ve mal varlıklarını koruma amacı gütmüştür.
Hukukun Çeşitliliği
Osmanlı'da Müslüman ve gayrimüslimlere farklı hukuk sistemleri uygulanmıştır.
Zımmî hukuk, gayrimüslimlerin kendi hukukları ve inançlarına uygun olarak düzenlenmiştir.
Mahkemelerde gayrimüslimlerle Müslümanların uyuşmazlıkları zımmî hukuka göre çözülmüştür.
Askeri Yapı ve Devşirme Sistemi
Osmanlı ordusu, devşirme sistemiyle oluşturulmuş, savaşçıların alımında belirli kriterler uygulanmıştır.
Devşirilen çocuklar, Acemi Ocağı'na alınarak askeri eğitim almaktadırlar.
Yeniçeri Ocağı, Osmanlı ordusunun merkezi bir pili olarak görev yapmış, önceden belirlenmiş büyüklükte ve özellikte çocuklardan oluşuyordu.
Askeri Birliklerin Çeşitliliği
Osmanlı ordusunun yardımcı kuvvetleri arasında Tımarlı Sipahiler ve Akıncılar bulunmaktadır.
Akıncılar, Osmanlı'nın sınır bölgelerinde düşmana karşı öncü birlikler olarak görev yapmıştır.
Tımarlı Sipahiler, devletin topraklarını işleyen ve gerektiğinde askere giden yerel askerlere denir.
Deniz Kuvvetleri ve Zaferler
Osmanlı donanması, Orhan Bey döneminde kurulmuş ve zamanla büyümüştür.
Barbaros Hayrettin Paşa, Osmanlı'nın en büyük deniz zaferlerinden biri olan Preveze Deniz Savaşı'nı kazanmıştır.
Osmanlı donanması, Akdeniz'de güçlü bir varlık haline gelmiştir.
Osmanlı Donanmasının Tarihi
Osmanlı donanması tarihinde dört kez büyük yangınlar yaşanmıştır.
Navarin, Çeşme ve Sinop'a yapılan saldırılar sonucunda donanma büyük kayıplar vermiştir.
Abdülhamit döneminde donanmanın kalitesi düşmüş ve çürümeye bırakılmıştır.
Osmanlı donanmasına 'Levent' denir; komutanlar genelde 'Kaptan Paşa' olarak anılır.
Toplumsal Yapı ve Sınıflar
Osmanlı toplumunda yönetenler ve yönetilenler olarak iki ana sınıf bulunur.
Yöneten sınıf 'Seyfiye' (askerler) olarak adlandırılırken, ilmiye (din adamları) ve kalemiye (bürokratlar) de ayrı sınıflardır.
Seyfiye sınıfı en güçlü sınıf olarak, vergiden muaftır.
Sınıflar arasında yöneticiler, sadrazamlar, valiler ve yeniçeri ağaları bulunur.
İlmiye ve Kalemiye Sınıfları
İlmiye sınıfı, medreseden çıkan hukukçular ve din adamlarından oluşur.
Kalemiye sınıfı, yazarlardan ve bürokratlardan meydana gelir.
Nakibüleşraf, Hz. Peygamber'in soyundan gelenlerin kayıtlarını tutan saygın bir kişidir.
Yönetilenler ve Toplumun Genel Görünümü
Yönetilenler 'teba' ya da halk olarak adlandırılır.
Osmanlı'daki toplum yapısı şehirli, köylü ve göçebe olarak sınıflandırılabilir.
Halk arasında sınıf ayrımlarının yanı sıra, yönetenlerin de asker kaynaklı olması dikkat çekicidir.
Ders 17: Osmanlı Kültür ve Medeniyeti - 3
Ders 17: Osmanlı Kültür ve Medeniyeti - 3